Subatom fizikasi ilmiy laboratoriyasi

Subatom fizikasi ilmiy laboratoriyasi

Amaliy natijalar:

 

Nafaqat nazariy, balki jahon yadro markazlaridagi amaliy eksperimentlar uchun ham poydevor bo‘lib xizmat qiladigan quyidagi amaliy natijalar olingan:

 

·       Tizimli tahlil: 48Ca+168Er, 12C+204Pb va 28,30Si+197Au reaksiyalarida qamrashdan keyingi va to‘liq qo‘shilishdan oldingi shakllangan QYT evolyutsiyasining muvozanatlashmagan bosqichi uchun massa va zaryad taqsimotlari olindi hamda chuqur tizimli tahlil qilindi.

·       Anomal kengayishning jumbog‘i yechildi: Ma’lum bir energiya oralig‘idagi tajribalarda kuzatilgan qo‘shilish-bo‘linish mahsulotlarining massa taqsimoti funksiyasidagi anomaliyali kengayishning fizik sababi QYT yondashuvi yordamida aniq tushuntirildi. Bu holat — kvazibo‘linish jarayonida massalari yaqin bo‘lgan yadrolar hosil bo‘lishiga olib kelishi va ular haqiqiy qo‘shilish-bo‘linish mahsulotlari bilan aralashib ketishi (qoplanishi) ekanligi ko‘rsatib berildi.

·       Yangi elementlar sintezi uchun optimal yechimlar: Ilmiy izlanishlar natijasida to‘qnashayotgan yadrolarning simmetriya o‘qi yo‘nalish burchaklarining qamrash kesimlari va to‘liq qo‘shilishga to‘sqinlik bosqichlariga ta’siri isbotlandi. Bu natija og‘ir ionlar to‘qnashuvida yangi kimyoviy elementlarni sintez qilish uchun optimal nishon-snaryad kombinatsiyalarini va eng maqbul to‘qnashuv energiyalarini tanlashda e’tiborga olish o‘ta muhim ekanligini amaliy jihatdan tasdiqlab berdi.

 

Ilmiy izlanishlarning amaliy ahamiyati va istiqbollari

 

·       Nafaqat nazariy, balki jahon yadro markazlaridagi amaliy eksperimentlar uchun ham kuchli bashoratlash vositasi (predictive tool) yaratildi. Tadqiqotning amaliy ahamiyati quyidagi fundamental yechimlarda o‘z aksini topdi:

·       Eksperimental ma’lumotlarni to‘g‘ri talqin qilish: Ishlab chiqilgan yondashuv tajribachilarga murakkab o‘lchangan ma’lumotlarni to‘g‘ri talqin qilish imkonini beradi. Xususan, fragmentlar massa taqsimotidagi anomaliyali kengayishning fizik sababi tushuntirilib, simmetrik kvazibo‘linishning ustma-ust tushuvchi hissalarini haqiqiy qo‘shilish-bo‘linish mahsulotlaridan muvaffaqiyatli ajratib olishga xizmat qiladi.

·       Yangi elementlar sintezi uchun maqbul yechimlar: Olingan ma’lumotlar va yaratilgan modellar yordamida og‘ir ionlar to‘qnashuvining dastlabki bosqichlarida qobiq effektlari, deformatsiya parametrlari va geometrik joylashuvlarning rolini tahlil qilish imkoni yaratildi. Bu esa yangi kimyoviy elementlarni sintez qilish uchun eng optimal nishon-snaryad kombinatsiyalarini va to‘qnashuv energiyalarini tanlashda o'ta muhim ahamiyatga ega.

·       Tizimli tahlil natijalari: Solishtirilayotgan reaksiyalarda qamrashdan keyingi va to‘liq qo‘shilishdan oldingi shakllangan QYT evolyutsiyasining muvozanatlashmagan bosqichi uchun massa va zaryad taqsimotlari olinib, muvaffaqiyatli tizimli tahlil qilindi.